Van aanpassen naar leven vanuit mijn hart

Vrouw in een lange zwarte jas met wapperend haar staat bij de zee, genietend van de frisse bries en het uitzicht.

Ik kan met een dakloze omgaan en met een bankdirecteur. Zet mij in een ander land, tussen andere mensen, met andere gewoontes, en ik vind mijn weg wel.

Ik spreek mijn talen, kijk om me heen en begrijp meestal snel hoe het ergens werkt.

Daar ben ik trots op. Ik vind het bijzonder dat ik zoveel verschillende werelden heb leren kennen. Als iemand zegt: “Maar zo hoort dat toch gewoon?”, denk ik al snel: dat ligt er maar aan waar je bent.

Alleen duurde het een stuk langer voordat ik mezelf een andere vraag stelde:

Wat vind ík hier eigenlijk van en wat voel ik hier allemaal bij?...

Goed worden in aanpassen

Als kind ben ik veel verhuisd. Andere huizen, andere scholen, andere landen. Steeds opnieuw ergens binnenkomen waar anderen elkaar al kennen en jij nog moet uitzoeken hoe het gaat.

Wie zijn deze mensen? Wat vinden ze belangrijk? Hoe kan ik hier mijn plek vinden?

Dat aanpassen kende ik al van thuis. Mijn jeugd heb ik als onveilig ervaren. Er gebeurde veel en er was weinig ruimte om stil te staan bij wat ik nodig had. Het werd gewaardeerd als ik meegaand was, weinig aandacht vroeg en gewoon mee kon in de vaart der volkeren.

Tot dat mij niet meer lukte.

Naarmate ik ouder werd, lieten de gebeurtenissen steeds meer hun sporen na. Ik had juist méér aandacht nodig, werd tegendraads en was niet langer dat meegaande meisje.

Hierdoor kwam ik er al vroeg alleen voor te staan.

Wat ik zelf prettig vond, was ondertussen nooit een vanzelfsprekende vraag geweest. Mijn aandacht ging vooral naar wat er om mij heen nodig was.

Dat herken ik bij sommige cliënten die tussen verschillende landen en culturen zijn opgegroeid, zeker wanneer er thuis ook weinig houvast was. Veel kunnen begrijpen. Verschillende perspectieven zien. Je in allerlei gezelschappen kunnen bewegen.

En tegelijkertijd het gevoel hebben nergens helemaal bij te horen.

Voor mensen hangt ergens bij horen sterk samen met basisveiligheid. Geaccepteerd worden kan betekenen dat je steun, hulp, bescherming en verbondenheid ervaart. Het leven kan hierdoor eenvoudiger worden. Wanneer iemand jouw gezelschap waardeert kan het als een groot compliment voelen.

Als de aansluiting uitblijft, ga je opnieuw kijken.

Moet ik hier wat losser zijn? Juist wat rustiger? Heb ik nog niet goed begrepen hoe deze mensen denken?

Dat hoeft niet eens als onzekerheid te voelen. Je bent ergens goed in en denkt dat je het kunt oplossen. Die ervaringen hebben mijn vermogen om verschillende mensen te begrijpen verder ontwikkeld. Ook in mijn werk heb ik daar veel aan. Ik heb immers al zo vaak geleerd hoe ik ergens opnieuw moet beginnen.

Daardoor leer je mensen echt zien en kun je goed aansluiten.

Maar of je het zelf eigenlijk fijn vindt, kan pas veel later aan bod komen. Soms merk je het pas als je uitgeput raakt.

En daaronder zat voor mij nog een spannendere vraag: als ik minder bezig ben met aansluiten bij de ander, ziet die ander mij dan ook? Is er ook ruimte voor wat ík nodig heb?

Doe normaal?

Wat is normaal dan precies?

Toen ik rond mijn vierentwintigste in Amsterdam kwam wonen, vond ik die stad een verademing.

Aan de ene kant woonden Surinamers, aan de andere kant Marokkanen. Een buurvrouw kwam uit Iran, verderop woonde iemand uit Nigeria en Ghana. Nederlanders natuurlijk ook. En binnen iedere cultuur waren er weer allerlei verschillen.

Iedereen was anders. Aanvankelijk voelde dat bevrijdend.

Ik had al veel gereisd en vloog voor KLM. Al die verschillende achtergronden voelden vertrouwd. In Amsterdam ervoer ik minder dat er één manier was waarop je hoorde te zijn.

Ook in het buitenland voelde ik die ruimte. De rol van vreemdeling beviel me goed. Niemand verwachtte meteen dat ik alle gewoontes kende of iedere sociale code begreep. Die eerste impact gaf me een fijn en bevrijdend gevoel.

Er was nieuwsgierigheid naar wie ik was en wat ik meebracht.

Ik wist al lang dat ik me in die rol veilig voelde. Ik hield niet van oordelen of aannames en verwachtingen.

Wat ik pas later begreep, was hoeveel inspanning het me soms kostte wanneer contacten langer duurden en verwachtingen opliepen. Dan ging ik weer harder werken om het goed te doen. En soms kreeg ik het gevoel dat ik niet langer voldeed aan de eisen van de desbetreffende mensen naarmate ik mijn status als vreemdeling verloor.

Vroeger betekende dat voor mij: Meer spanning. Meer kijken. Meer aanvoelen. Meer rekening houden.

Ik kon met heel verschillende mensen omgaan. Maar bij wie kon ik ontspannen zonder voortdurend bezig te zijn met wat de ander nodig had?

Daar had ik me uit noodzaak nooit echt mee beziggehouden. Ik wist niet beter, niet eens dat dat zo ook kan.

Als wilskracht het meeste werk doet

Ondertussen gebeurde er veel in mijn leven.

Na zeventien jaar eindigde mijn huwelijk. Ik had hard gestreden om het te laten slagen. Als je zelf uit een onveilige jeugd komt, kun je je sterk voornemen dat je het later anders zult doen. Mijn doel was proberen het goed te doen, het juiste, niet per se kijken wat mij gelukkig deed voelen en wat ik daarvoor nodig had.

Tijdens mijn huwelijk en scheiding werd er onvoldoende rekening gehouden met mijn welzijn. Ik bleef lang zoeken naar wat ík kon doen om de situatie te verbeteren. Achteraf begrijp ik beter hoe vanzelfsprekend aanpassen voor mij was, en hoe moeilijk ik het vond om mijn eigen behoeften serieus te nemen wanneer daar weinig ruimte voor was.

Ik voelde me steeds verder onder druk staan. Er kwam een moment waarop weggaan noodzakelijk werd om mezelf te beschermen.

Door de woningnood en praktische omstandigheden konden mijn kinderen niet met mij mee verhuizen. Het dagelijks leven met hen kon ik niet voortzetten zoals ik dat had gewild.

Mijn kinderen waren een vanzelfsprekend deel van mijn leven. Ze hoorden bij mij en vormden een deel van de weinige wortels die ik had.

Dat ik hen moest achterlaten, heb ik als traumatisch en ontzettend eenzaam ervaren.

In die jaren rondde ik mijn opleiding af en breidde ik mijn eigen praktijk verder uit. Daarnaast werkte ik in de crisiszorg en met gezinnen die te maken hadden met huiselijk geweld.

Mijn professionele leven ontwikkelde zich. Ik deed betekenisvol werk, gebruikte mijn kennis en ervaring en bleef bijleren.

Tegelijkertijd bleef er naast alle verantwoordelijkheden weinig ruimte over om mijn eigen privéleven opnieuw op te bouwen.

Ik werkte, studeerde, zorgde en regelde, een nieuwe basis voor een nieuw bestaan.

Tijdens corona zat ik alleen in mijn nieuwe woning. Toch was eenzaamheid en isolatie een collectieve ervaring waar veel mensen doorheen gingen, die gedachte maakte het gek genoeg minder eenzaam voor mij. Mijn goede vrienden wonen verspreid over Europa. Het zijn sterke en trouwe vriendschappen, maar niemand kon vanzelfsprekend even om de hoek komen kijken.

Daarna werd mijn vader ziek. Zijn ziekte veranderde opnieuw veel in mijn leven.

Hij was een man van gewoontes en was altijd op dezelfde plek blijven wonen. Dat kon me soms irriteren, maar na alle veranderingen in mijn leven was zijn vertrouwdheid ook mijn anker.

Na een kort en intensief ziekbed overleed hij. Naast mijn werk was ik zijn mantelzorger geweest.

Ondanks de pijn en het verdriet koester ik de herinneringen aan die maanden waarin we dagelijks samen waren. Het was een bijzondere periode van nabijheid en liefde. Ik leerde dankbaar te zijn, dat wij die momenten samen hebben doorleefd. Maar het maakte het verlies om hem extra pijnlijk.

Ruim een jaar later kreeg ik een ongeluk waarbij ik hard op mijn hoofd en gezicht terechtkwam. Maandenlang kon ik moeilijk functioneren. Veel tijd bracht ik alleen thuis door, op de bank of in bed. Weet je, Die gedwongen stilstand bracht me uiteindelijk ook inzichten waar ik nog steeds veel aan heb.

Ik probeerde al zo lang om me weer beter te voelen. Maar de gebeurtenissen bleven elkaar opvolgen en bijna alles vroeg wilskracht.

Wat als ik mijn leven anders mocht inrichten?

Mijn kennis hielp me om veel te begrijpen. Toch bleef ik vooral proberen mezelf beter te laten functioneren binnen de omstandigheden die er waren. Aanpassen aan wat er was dus.

Tot ik naar die omstandigheden zelf begon te kijken.

Ik zag het automatisme waarin ik ervan uitging dat aanpassen mijn kracht was. Tegelijkertijd ontdekte ik een blinde vlek: door mij voortdurend aan te passen, zag ik nauwelijks nog dat ik ook ruimte mocht maken voor verandering. Wat mij zo vaak had geholpen, hield me inmiddels ook vast in omstandigheden die me uitputten.

Hoeveel van mijn dagen bestond uit dingen die moesten?

Wat gaf mij nog plezier? Waar keek ik naar uit? En wat kon ik veranderen binnen de mogelijkheden die ik wél had? Best logisch dat we uitgeput raken als we geen plezier halen uit die eindeloze lijst met verplichtingen.

Ik stelde mezelf een vraag:

Stel nou dat er meer mogelijk is dan je denkt. Waar zou je dan gelukkig van worden?

Ik dacht aan wat ik als kind fijn had gevonden. Aan de bossen waar ik opgroeide, mijn fantasiewereld en de sprookjes waar ik dol op was. Aan hoe dromerig ik was. Aan hoeveel de schoonheid van een omgeving met me doet.

Natuur, zee, klimaat, dieren, planten, bloemen en een rustiger tempo. Tijd voor een praatje met de buren.

Ik dacht aan Zuid-Italië en Griekenland, waar ik had gewoond en gewerkt. Ook daar was ik de buitenlandse gebleven, maar het leven was me er op veel manieren gemakkelijker afgegaan.

En ik dacht aan reizen. Dat had ik altijd heerlijk gevonden. Het inspireerde mij altijd en hielp mij nieuwe inzichten op te doen.

Inmiddels kon ik een groot deel van mijn werk online doen. Mijn praktijk kon doorgroeien terwijl ik een deel van de tijd ergens anders woonde.

Er ontstond een mogelijkheid om mijn werk anders te organiseren en mezelf als mens meer ruimte te geven.

Dus besloot ik te vertrekken.

Meer ruimte, meer draagkracht

Natuurlijk kon ik niet alles creëren waarnaar ik verlangde. Een fijne partner, mijn kinderen dichtbij en een warme familie om me heen: dat kon ik niet zomaar organiseren.

Mijn vader kon ik niet terughalen. Mijn geschiedenis ging met me mee.

Maar ik kon wel meer rekening gaan houden met mijn eigen voorkeuren. Waar ik verbleef, hoe ik mijn dagen indeelde en wat ik in mijn vrije tijd deed.

Er kwam ruimte voor nieuwsgierigheid, schoonheid, avontuur en plezier.

Ik merkte dat het verwerken van eerder verdriet daardoor gemakkelijker werd. Er kwamen herinneringen naar boven, gemis en pijn. Soms op de prachtigste plekken.

Maar er waren nu ook ervaringen die me energie gaven. Ik herkende mijn enthousiasme weer, mijn nieuwsgierigheid en mijn oude plezier in ontdekken.

Ik was trots dat ik voor mezelf koos. Dat ik mezelf uitdaagde. Dat ik mezelf in het hier en nu steeds beter leerde kennen en waarderen. Dat ik niet bang was voor het onbekende, maar weer nieuwsgierig en enthousiast, net als het zorgeloze meisje dat ik ooit was.

Dat gaf me een diep gevoel van vreugde.

Hierdoor kreeg ik meer draagkracht voor wat moeilijk kan zijn, maar wat onlosmakelijk bij de ervaring van een menselijk leven kan horen.

Mijn opleiding en ervaring als therapeut hielpen me om te begrijpen wat er gebeurde. Wat ik onderweg ervoer, verdiepte die kennis.

Ik kon steeds beter onderscheiden welke omstandigheden me uitputten en welke keuzes me hielpen om te herstellen. Wat bij het type mens past wie ik ben geworden.

Ik had lang gedacht dat ik me eerst beter moest voelen voordat ik weer volop kon leven. Gaandeweg ontdekte ik hoeveel het hielp om juist ruimte te maken voor een leven dat bij mij paste.

Wat heb jij nodig om te kunnen herstellen?

Dit neem ik mee in mijn werk met mensen die veel hebben gedragen, zich sterk op anderen hebben afgestemd of zijn vastgelopen in pijnlijke relaties en familiepatronen.

We kijken naar wat iemand heeft meegemaakt én naar het dagelijks leven waarin herstel moet plaatsvinden. Wie ben jij eigenlijk geworden vandaag? Wat past bij jou?

Is er ruimte om op adem te komen? Krijgen je behoeften voldoende aandacht? Welke contacten vragen voortdurend inspanning? Waar ervaar je plezier, verbondenheid of rust? Welke veranderingen zijn haalbaar, ook als niet alles in jouw handen ligt?

Voor mij kreeg dat de vorm van een nieuwe manier van leven. Voor iemand anders begint het misschien bij een andere indeling van de week, meer ruimte voor een eigen interesse, het serieus nemen van ongemak in een relatie of een carrièreswitch.

Er bestaat geen route die voor iedereen werkt.

In mijn begeleiding onderzoeken we samen wat jou helpt om meer draagkracht en veerkracht op te bouwen. Zo kun je beter omgaan met de moeilijke dingen die je niet kunt veranderen én ontdekken waar je zelf wel invloed op hebt.

Misschien herken je hoe gemakkelijk je kunt benoemen wat anderen nodig hebben, terwijl je bij jezelf moet zoeken.

Dan is dit een vraag om eens bij stil te staan:

Wat zou mij op dit moment goeddoen, en hoeveel ruimte krijgt dat eigenlijk in mijn leven?

Daar begon voor mij iets te veranderen.

Wat ik onderweg verder tegenkwam, vertel ik in mijn volgende blog.

Wordt vervolgd.